Het islamitisch perspectief

Al-Hajj Malik Al-Shabazz over cultuur en religie

Als 2e generatie moslim van de Afrikaanse diaspora heeft de zoektocht naar mijn identiteit altijd een grote rol in mijn leven gespeeld. Mijn moeder is Liberiaanse, mijn vader van Angolese komaf, maar opgegroeid in Congo (Kinshasa). Daarnaast zijn wij moslim en ook nog eens woonachtig in Nederland. Een land waar racisme en discriminatie tegen allochtonen en vooral moslims de normaalste zaak van de wereld is. Maar waar helaas ook racisme en discriminatie wordt toegepast door de eigen moslimbroeders. Dit is een factor die kan leiden tot verdeeldheid en dit heb ik reeds aangehaald in een ander artikel over de geschiedenis van Islam in Afrika. Recentelijk heb ik een broeder leren kennen met een vergelijkbare achtergrond en hij vroeg mij hoe ik omga met mijn Islamitische identiteit en onze Afrikaanse gebruiken. Laten we eerst kijken hoe Al-Hajj Malik Al-Shabazz, beter bekend als Malcolm X hiermee omging.

Van Malcolm X naar Al-Hajj Malik Al-Shabazz

Een mooi voorbeeld van hoe Islam toegepast moet worden in het leven van een persoon wordt naar mijn mening subliem beschreven in een brief van Al-Hajj Malik Al-Shabazz. Hij was eerst lid van de Nation of Islam alvorens zijn bekering tot Islam en is vooral bekend als één van de prominente “black nationalists” in het tijdperk van de “civil right movement”. De Nation of Islam is een racistische, quasi-religieuze organisatie gericht op het verheerlijken van het zwarte ras als reactie op eeuwenlange onderdrukking door witte mensen. Alhoewel zij een impuls waren voor zwarte mensen om zich beter te organiseren, zijn zij groot geworden door te teren op de frustraties van wanhopige zwarte mensen die naarstig op zoek waren naar enige vorm van leiding in een vaak uitzichtloze situatie. Hoe dan ook verliet Al-Shabazz, beter bekend als Malcolm X, de Nation of Islam en bekeerde zich tot Islam. Op uitnodiging bezocht hij verschillende staten waaronder Saudi-Arabië waarop hij de hadj verrichte. Al-Shabazz die beïnvloed was door de racistische ideeën van de Nation of Islam kwam gedurende de hadj tot inkeer. Hij besefte zich dat de ideeën die hij droeg niet de oplossing waren voor racisme. Hij zag met eigen ogen hoe Islam ervoor zorgde dat mensen van verschillende etnische achtergronden verenigd waren op basis van Islam.

Het keerpunt van de mindset van Malik Al-Shabazz

Hij begint zijn brief door te vertellen over het verrichten van de hajj en dat moslims over de hele wereld hierbij aanwezig waren. Hij gaat verder door te schrijven over hoe hoffelijk hij ontvangen wordt en dat hij niet kan geloven dat een “american negro” ooit zulke zegeningen zou ontvangen. Hij schrijft dat wanner iemand Islam accepteert hij niet langer wit of zwart is omdat Islam een mens ziet als mens. Moslims hebben namelijk de overtuiging dat Allah ﷻ één is. De mensheid is wat dat betreft ook één en zijn dus broeders en zusters van elkaar. Nooit eerder had hij zulke oprechte gastvrijheid ervaren en zijn hajj heeft hem ertoe aangezet om bepaalde ideeën die hij had te verwerpen.

“There are Muslims here of all colors and from every part of this earth. During the past days here in Mecca (jeddah, Mina and Muzdalifa) while understanding the rituals of Hajj, I have eaten from the same plate, drank from the same glass and slept on the same bed or rug with kings, potentates and other forms of rulers”

Al-Hajj Malik Al-Shabazz in zijn brief

Vervolgens beschrijft hij de essentie van wat het betekent om moslim te zijn. Hij zegt dat zijn moslimbroeders wiens huid witter dan wit waren, wiens ogen blauwer dan blauw en wiens haar blonder dan blond hem enkel als een broeder zagen. Dit komt vanwege hun imaan in Allah ﷻ die het “witte” uit hun gedachtegoed heeft gehaald met als gevolg dat hun mentaliteit en gedrag jegens mensen van kleur ander is. Hun geloof in tawhied heeft hen zo anders gemaakt dan witte Amerikaanse dat hun kleur geen rol speelde in Al-Shabazz’ houding jegens hen. Hun oprechtheid jegens Allah ﷻ en hun acceptatie van alle mensen als gelijken leidt ertoe dat zij tezamen met gekleurden, als gelijke broeders in Islam worden gezien. Als witte Amerikanen de religie van Islam en de eenheid van Allah ﷻ zouden accepteren dan zouden zij de eenheid van de mens ook met oprechtheid kunnen accepteren. Niet langer zouden zij de één met de ander “meten” op basis van kleur. En aangezien racisme, Amerika plaagt als een ongeneeslijke kanker, zouden alle denkende Amerikanen meer respect moeten hebben voor Islam aangezien zij reeds bewezen heeft een oplossing te zijn voor het rassenprobleem.

Ras en cultuur in termen van Islam

Moslims zouden het niet oneens zijn met wat Al-Hajj heeft geschreven. Toch lijkt er een soort frictie te bestaan tussen de Islamitische identiteit en bepaalde etnische gebruiken wat lijdt tot verdeeldheid binnen de oemma. Dit komt omdat wij nog altijd beïnvloed en onder de indruk zijn van het westerse gedachtegoed. In plaats van dat wij onszelf identificeren als moslim vergeten wij bepaalde etnische gebruiken eerst te toetsen aan Islam voordat wij deze toepassen. Niemand hoeft zijn afkomst te verloochen. Sterker nog Allah ﷻ zegt:

يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ

O mensheid, Wij hebben jullie geschapen uit een man en een vrouw en Wij hebben jullie tot volken en stammen gemaakt, opdat jullie elkaar leren kennen. Voorwaar, de meest edele van jullie is bij Allah degene die het meest (Allah) vreest. Voorwaar, Allah is van alles op de hoogte, Alwetend.

Soera Hoejoeraat ajaa 13

Het feit dat wij mensen divers zijn is juíst een creatie van Allah ﷻ en er is niks mis mee om verschillend te zijn en om verschillende gebruiken te hebben. Dit is zo belangrijk in Islam dat de sharia hier zelfs rekening mee houdt (‘urf). Echter, we moeten niet vergeten dat we gebonden zijn aan diezelfde sharia en dat de halaal en de haraam onze maatstaf zijn. Islam is ons referentiekader en aan de hand hiervan bepalen we of iets wel of niet toegestaan is. Zo ook, met bepaalde etnische gebruiken die wij allen hebben.

Dit is dan ook het antwoord dat ik gaf aan de geliefde broeder die mij vroeg hoe ik hiermee omging. Dit is namelijk een gevoelige kwestie binnen de Afrikaans-Islamitsche gemeenschap. Waar bepaalde (haraam)tradities worden verweven met Islam. Wij dienen Islam als basis te nemen en zien zaken als ras en etniciteit vanuit het perspectief van Islam, in termen van Islam. Diversiteit is een verrijking voor de mensheid en de zoveelste getuigenis van de grootsheid van Allah ﷻ. Alleen wordt het gevaarlijk als de eigen etnische gebruiken, als superieur worden gezien en bepaalde aspecten hiervan worden opgelegd aan anderen. Dit gebeurt met bekeerlingen die een andere etnische achtergrond hebben dan de dominante etnische achtergrond van de lokale moslimgemeenschap. Met name zwarte moslims kunnen hier gevoelig voor zijn met als gevolg dat zij de etnische gebruiken volledig overnemen omdat zij denken dat dit Islam is of zich hier juist hard tegen verzetten en op zoek gaan naar een soort “black” Islam om te voorkomen dat zij worden gezien als “sell-out”. Beide zijn problematisch en incorrect.

Elkaar leren kennen en “erkennen”

Laat ik vooropstellen dat er niks mis mee is om te leren van andere gebruiken. De broeders waar ik veelvuldig mee omga zijn zeer divers en ik leer graag over hun gebruiken en wat de oorsprong ervan is. Echter, ik heb niet de ongezonde behoefte om deel uit te maken van hun respectievelijke etniciteit. En ook al ben ik van mening dat er weinig activiteiten zijn waar zwarte moslims zich mee kunnen relateren, heb ik niet de ongezonde behoefte voor een “black” Islam. Zoals Al-Shabazz in zijn brieven schreef is het resultaat van de acceptatie van Islam dat het spreekwoordelijke “witte-, bruine- of zwarte” uit je gedachtegoed wordt gehaald en dat Islam de bepalende factor wordt voor hoe je omgaat met je eigen etnische achtergrond en die van anderen. Dit zorgt voor een juiste balans tussen “cultuur en religie”.

Wat ons bindt als moslims is de ‘aqieda van Islam: “la ilaaha illah muhamaddar rasululah”. En vooral in tijden als deze waarin de Islamitische identiteit wordt aangevallen is het zaak om een eenheid te vormen. Het is voor mij als zwarte moslim niet nodig om een Arabier te worden. Ik kan de kleding die gewoon is voor mijn volk dragen zolang dit voldoet aan de sharia, maar ik leer Arabisch omdat voor moslims de ultieme manier is om de dien van Allah ﷻ te begrijpen. Ik houd van mijn volk, onze gebruiken, ons eten en tradities maar ik houd meer van mijn broeders in Islam.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Back to top button