Het islamitisch fundament

De shahada; de Islamitische getuigenis

Kortgeleden heeft Allah ﷻ mij en enkele andere broeders geëerd door een broeder te verwelkomen naar de dien van Allah ﷻ, de dien van Islam. De broeder die van huis uit het hindoeïsme volgde had al enige tijd in interesse in Islam. Hij gaf aan klaar te zijn om de shahada uit te spreken en er werd een afspraak gemaakt om dit te regelen. Voordat de broeder de shahada uitsprak hebben we kort stilgestaan bij wat het uitspreken van de shahada behelst en wat dat voor hem zou betekenen in zijn dagelijks leven. De broeder heeft, in zo ver dat mogelijk was in zo’n korte tijd, een goed begrip gekregen van wat hij nu precies zegt op het moment dat hij de shahada uitspreekt waardoor hij met de hulp van Allah ﷻ standvastig zal zijn. Na de ontmoeting met onze nieuwe broeder in Islam besloot ik dit artikel te schrijven voor eenieder die interesse heeft om moslim te worden of eenieder die iemand hierin wilt begeleiden en wat dieper in wilt gaan om wat de shahada nu precies betekent. Moge Allah ﷻ het van nut doen laten zijn.

أَشْـهَدُ أَنْ لا إِلـهَ إِلاّ الله ، وَأَشْـهَدُ أَنَّ مُحَمّـداً رَسـولُ الله

Ik getuig dat niemand het recht heeft om aanbeden te worden behalve Allah en dat Muhammad Zijn boodschapper is

Het bovenstaande wordt ongeveer in dezelfde bewoordingen minstens 5 keer per dag herhaald door de moslim in zijn gebed. Het is een korte en ogenschijnlijk simpele zin, maar de betekenis is erg diep en gaat soms aan ons voorbij.

Waarom getuigenis?

Het eerste deel van de shahada oftewel أَشْـهَدُ duidt erop dat men “getuigt” dat niemand het recht heeft om aanbeden te worden behalve Allah ﷻ en dat Muhammad Zijn boodschapper is. Wat wordt er bedoeld met getuigen? De algemene betekenis van het woord shahadah betekent iets aanschouwen met je eigen ogen, dat je aanwezig bent wanneer iets gebeurt en dat daarmee getuigt, hetgeen je hebt gezien. De geleerde Al-Raghib al-Isfahani, bekend van het boek Al-mufradat fi gharib al-Quran (een soort woordenboek voor Koranische termen) heeft het volgende geschreven over het woord shahadah:

“Het vertegenwoordigt een uitspraak welke voortkomt uit kennis en verkregen wordt door iets te observeren met de eigen ogen of uit rationeel inzicht.”

De moslim komt niet zomaar tot Islam. Het is een doordacht en rationaal proces. Blindelings geloven is niet toegestaan en Allah ﷻ roept de mensheid op, sterker nog, daagt de mensheid uit om hun verstand te gebruiken om tot de waarheid te komen.

إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَاخْتِلاَفِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ وَالْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِمَا يَنفَعُ النَّاسَ وَمَا أَنزَلَ اللّهُ مِنَ السَّمَاء مِن مَّاء فَأَحْيَا بِهِ الأرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٍ وَتَصْرِيفِ الرِّيَاحِ وَالسَّحَابِ الْمُسَخِّرِ بَيْنَ السَّمَاء وَالأَرْضِ لآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

Voorwaar, in de schepping van de hemelen en de aarde en de afwisseling van de nacht en de dag en de schepen die over de zee varen met wat de mensen voordeel geeft, en het water dat Allah uit de hemel neerzendt, waarmee Hij de aarde tot leven brengt na haar dood, en dat hij daarop allerlei dieren verspreidde, en de besturing van de winden en de wolken die tussen de hemel en de aarde dienstbaar zijn gemaakt, zijn zeker Tekenen voor een volk dat verstandig is.

Soera Baqara ajaa 164

Allah ﷻ bedoelt met het laatste deel van het vers لآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ (tekenen voor een volk dat verstandig is). Dat de natuurverschijnselen die Hij ﷻ heeft benoemd ons zou moeten aanzetten om deze te overpeinzen met ons verstand [Tafsir Jalalayn]. Dat wij hierover nadenken zodat wij tot de conclusie komen dat Allah ﷻ de enige en degene is die dit heeft kunnen scheppen. Wij nemen dit waar, wij overpeinzen dit en komen vervolgens tot een rationeel inzicht waarop wij getuigen.

Niemand heeft het recht om aanbeden te worden behalve Allah

Het eerste deel لا إِلـهَ (er is geen ilaah) is weliswaar ontkennend, maar het tweede deel إِلاّ الله (behalve Allah) is bevestigend. Wat is de essentie van deze uitspraak en waarom is het vertaald als: niemand heeft het recht om aanbeden te worden behalve Allah i.p.v. er is geen ilaah behalve Allah? Hij ﷻ zegt:

وَالَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ اللّهِ لاَ يَخْلُقُونَ شَيْئًا وَهُمْ يُخْلَقُونَ ﴿٢٠﴾أَمْواتٌ غَيْرُ أَحْيَاء وَمَا يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ ﴿٢١﴾إِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَالَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ قُلُوبُهُم مُّنكِرَةٌ وَهُم مُّسْتَكْبِرُونَ ﴿٢٢﴾

Degenen die zij aanroepen naast Allah hebben niets geschapen, maar zij zijn zelf geschapen.(Zij zijn) dood, levenloos en zij weten niet wanneer zij zullen herrijzen. Jullie god is één God. Geen heeft het recht aanbeden te worden behalve Hij. Maar degenen die niet in het Hiernamaals geloven, hun harten ontkennen en zij zijn trots.

Soera an-Nahl 20-22

In de tafsier van Jalalayn wordt het volgende uitgelegd: dat deze afgoden worden aangeroepen en aanbeden naast Allah ﷻ. Dit terwijl zij niks kunnen scheppen daar zij gemaakt zijn uit stenen en andere dingen. Zij zijn dood en hebben geen ziel. Zij waren niet bewust van hun creatie dus hoe kunnen zij nou aanbeden worden aangezien er geen god is behalve de Levende Schepper die het Ongeziene kent? Zij zeggen namelijk ook dat god alleen het recht heeft om aanbeden te worden en dat Hij één is. Vandaar dat we soms de vertaling zien: niemand heeft het recht om aanbeden te worden behalve Allah. Er is niemand die aan Hem gelijkend is. Hij is Allah de Almachtige. Het dus Allah ﷻ alleen, die het recht heeft om aanbeden te worden en ook dit is een conclusie welke gestoeld is op bewijs door na te denken en tot rationele inzichten te komen.

Wat is aanbidding?

Alhoewel het woord aanbidding niet letterlijk aan bod komt tijdens het uitspreken van de shahada, zit het er zoals we net hebben geconcludeerd wel in verwerkt. Ook dit is een belangrijke term. Ibn Kathir schreef het volgende over ‘ibaada oftewel aanbidding:

“En ‘ibaada is gehoorzaamheid aan Allah door te handelen naargelang Zijn bevelen en het laten van wat Hij heeft verboden; en dit is de realiteit en essentie van Islam. En de betekenis van Islam is: istislam (onderwerping en overgave) aan Allah ﷻ met de beste naleving, nederigheid en onderwerping aan Hem.”

Tafsir ibn Kathir

Het komt dus neer op het naleven van wat Hij ﷻ heeft bevolen en het laten van wat Hij heeft verboden. Dit is dus breder dan alleen de individuele en spirituele aanbiddingen zoals bijvoorbeeld vasten en bidden. Het omvat alle handelingen die Allah ﷻ voor ons heeft bepaald. De relatie die wij met onszelf hebben, de relatie die wij met anderen hebben en de relatie die wij hebben met Allah ﷻ. Wij dienen zijn geboden en verboden, de halaal en de haraam als maatstaf te nemen voor onze handelingen. Wanneer wij dit doen, aanbidden wij onze Schepper. We kunnen de term of het concept aanbidding nog scherper maken door te onderzoeken wat at-Taghoet betekent.

Imam Ibn al-Qayyim zei hierover:

“Taghoet is al hetgeen ervoor zorgt dat een persoon de grenzen overschrijdt met betrekking tot hetgeen aanbeden, gevolgd of gehoorzaamd wordt. De Taghoet in een natie is degene die zich tot iets anders wendt dan Allah en zijn Boodschapper inzake het komen tot een oordeel..”

I’lamul Muwaqi’in, Imam Ibn al Qayyim

Muhammad de Boodschapper van Allah

Wij getuigen ook dat Muhammad de Boodschapper van وَأَشْـهَدُ أَنَّ مُحَمّـداً رَسـولُ الله. Dit tweede deel van de getuigenis maakt de toetreding tot Islam compleet. In Ihya ‘uloom al dien zegt Imam Ghazali het volgende:

Hij verbood het complete geloof in de getuigenis van tawhid welke uitgedrukt wordt door het zeggen van: la ilaaha illah, niemand heeft het recht aanbeden te worden behalve Allah, tenzij die gepaard is gegaan met de uitdrukking Muhammadan rasoeloelah.

Ihya ‘uloom al dien, Imam Ghazali

Muhammad is de boodschapper van Allah ﷻ en hij heeft de gehele mensheid bevolen om in hem te geloven in alles wat hij overlevert over Hem of voor Hem, wat relevant is voor de dunya (wereldse leven) of akhira (hiernamaals).

Allah ﷻ heeft ons bevolen om hem te aanbidden. Hij heeft namelijk gezegd:

وَمَا خَلَقۡتُ ٱلۡجِنَّ وَٱلۡإِنسَ إِلَّا لِيَعۡبُدُونِ

En ik heb de mens en de djinn en de mens slechts geslapen om mij te aanbidden

Soera adh-Dharijaat ajaa 57

In de Qoeraan heeft Allah ﷻ op vele plekken aangegeven dat wij hem moeten aanbidden. Echter, in veel gevallen staat niet precies gespecificeerd hóe we hem moeten aanbidden. De Profeet ﷺ is gestuurd om dit te verduidelijken voor de mensheid. Hij heeft ons laten zien in alle aspecten van het leven; de relatie met onszelf, de relatie met anderen en de relatie met onze Schepper hoe wij de handelingen die hieruit voortvloeien moeten uitvoeren. Daarom is de soenna belangrijk; de soenna is alles wat de Profeet ﷺ heeft bevolen, verboden en stilzwijgend heeft toegestemd. Zijn soenna is naast de Koran daarom ook een bron en referentiekader waar wij onze handelingen als moslims op baseren. De erkenning van zijn positie is vereist om de getuigenis te vervolmaken.

“O jullie gelovigen, gehoorzaamt Allah en gehoorzaamt de Boodschapper..”

Soera an-Nisaa ajaa 59

Men kan nog veel dieper gaan om de betekenis van de shahada te doorgronden, maar het moge duidelijk zijn dat het gestoeld is op het verstand, het is een rationele getuigenis. Een rationeel inzicht aan de hand van de conclusie dat er maar één Schepper is die alles heeft geschapen en alles heeft geordend en hij is Allah de Verhevene. Hij heeft de mensheid voorzien van duizenden boodschappers waarvan de Profeet Muhammad ﷺ de laatste is. De Qoeraan is aan hem geopenbaard over een periode van 23 jaar en het is een boodschap welke dient als leidraad voor de mensheid. Het bevat vele wonderen en is een bevestiging van zowel de Schepper als Zijn Boodschapper.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back to top button